با طرح حذف تعرفه در شوراي عالي بيمه
آزادسازي در صنعت بيمه كليد خورد
ليلا اكبرپور
دكتر فرشباف ماهريان رييس كل بيمه مركزي ايران از آغاز آزادسازي نرخ و شرايط در صنعت بيمه خبر داد و گفت: حذف تعرفه برخي از رشتههاي بيمهاي در دستور كار شوراي عالي بيمه قرار گرفت و اين شورا در جلسه آتي مقدمات اجراي آن در بازار بيمهاي كشور را بررسي خواهد كرد.
آيا شرايط براي آزادسازي فراهم است؟در حالي شوراي عالي بيمه دستور جلسه خود را به حذف نظام تعرفه اختصاص ميدهد و كارشناسان اين صنعت از آزادسازي صحبت ميكنند كه كمتر شركتي نظام تعرفه و نرخهاي مندرج در آن را رعايت ميكند. شايد همين نرخشكنيهاي غيرفني مرسوم در بازار تعرفهاي كشورمان شوراي عالي بيمه را ناگزير به پذيرش آزادسازي كرد، اما به راستي صنعت بيمه ايران شرايط حذف نظام تعرفه و استقرار نظام مالي را دارد؟
آيا بيمه مركزي پس از 38 سال نظارت تعرفهاي در كنترل عملكرد شركتهاي بيمه موفق است؟
«حجم صورتحسابهاي مغاير انباشت شده» در بيمه مركزي چه ميزان است؟ (صورت حساب مغاير= نرخ اعلام شده به بيمهگذار پايينتر از تعرفه شوراي عالي بيمه است).
رييس كل بيمه مركزي ايران در پاسخ به پرسش مذكور گفت: حجم صورتحسابهاي مغاير در بيمه مركزي اندك است.
فرشباف ماهريان افزود: برخي از شركتهاي بيمه با ارسال نرخ و شرايط بيمهنامه به واحد نظارت بيمه مركزي خواستار كاهش در محاسبات حق بيمه ميشوند و كارشناسان بيمه مركزي با توجه به ضريب خسارت رشته و ويژگيهاي بيمهگذار با كاهش نرخ موافقت يا مخالفت ميكنند.
او ادامه داد: در بسياري مواقع بيمهگذار با رعايت نكات ايمني شرايط وقوع حوادث را به حداقل ميرساند و اين مساله موجب لحاظ تخفيفاتي در بيمهنامه خواهد شد.
رييس كل بيمه مركزي خاطرنشان كرد: شوراي عالي بيمه در نظر دارد آزادسازي را از رشتههاي سودده با ضريب خسارت پايين آغاز كند و پيشبيني ميشود اين فرآيند 5 سال به طول انجامد، ضمن آنكه تعرفه بيمه شخص ثالث همچنان پابرجا است.
رقابت در بازار آزاد چگونه؟
«بازار بيمه بدون تعرفه بازار بيقانون نيست.» اين مهمترين نكتهاي است كه ميتوان از لابهلاي گفتههاي كارشناسان صنعت بيمه و حتي خود رييس كل بيمه مركزي كه به رقابت آزاد اعتقاد دارد، دريافت كرد.
معصوم ضميري، مديرعامل بيمه پاسارگاد در اين خصوص به صراحت گفت: از تصميمات ناگهاني پرهيز كنيم و از تجارب ساير كشورها در آزادسازي نرخ بهرهمند شويم.
او از تجربه كشور چين كه به صورت رشتهاي تعرفهها را حذف كرد به عنوان يك الگو نام برد و افزود: آزادسازي تدريجي و با برنامه باشد و همزمان بايد قواعد نظارت و كنترل بازار و همچنين بدنه كارشناسي شركتهاي بيمه تقويت و اجرايي شود. او اعتقاد دارد بازار بدون تعرفه بازار بدون قانون نيست.
مديرعامل بيمه پاسارگاد با اشاره به اينكه بخش خصوصي صنعت بيمه كشورمان هنوز بالغ نشده و نيازمند حمايت است، خاطرنشان كرد: رعايت اخلاق حرفهاي بايد سرلوحه برنامهها باشد و در شرايط كنوني حذف يكباره نرخ، پاك كردن صورت مساله خواهد بود و چنانچه آزادسازي بدون برنامهريزي و ناگهاني صورت گيرد آثار زيانباري بر جاي ميگذارد. آيت كريمي، عضو هيات مديره بيمه پارسيان نيز بر نظارت فني تاكيد كرد و گفت: حذف نظام تعرفه به منزله بازار بدون قانون نيست و همواره يك حداقلهايي بايد در نظر گرفته شود تا نرخ حقبيمهها از آن حداقلها پايينتر نيايد.
كريمي «تعرفه مشورتي» را جايگزين نظام تعرفه عنوان كرد و گفت: با آزادسازي الزام برداشته ميشود، اما مديريت ريسك اجازه ارائه هر گونه نرخي را نخواهد داد.
عضو هيات مديره بيمه پارسيان يادآور شد: نظام تعرفهاي در دنيا منسوخ شده و همين نظام تعرفه مشورتي جايگزين شده است.
او افزود: بيمه مركزي در نظارت مالي كه جايگزين نظارت تعرفه فعلي خواهد شد بايد شاخصهايي را به بازار معرفي و بر اساس آن نظارت كاملي بر تمام بخشهاي بيمه داشته باشد. آيت كريمي ادامه داد: با حذف نظام تعرفهاي شركتهاي بيمه ابتكار مديريتي خود را عرضه خواهند كرد و اين كار با كنترل هزينههاي اضافي شركتهاي بيمه ميسر خواهد شد و فضاي رقابتي بر بازار بيمه حاكم خواهد كرد.
او همچنين يادآور شد: بازار سرمايه كشورمان پويا نيست، تنوع سرمايهگذاري كم شده و امكانات سرمايهگذاري شركتهاي بيمه كاهش يافته است و قدرت مانور كمتري دارند، بنابراين نظارت فني به موازات آزادسازي براي حفظ قدرت ايفاي تعهدات در صنعت بيمه يك ضرورت است.رحيم مصدق، رييس كميته فني بيمه مركزي ايران نيز به فارس گفت: در فرآيند حذف نظام تعرفهاي بايد ملاحظاتي مانند حذف تدريجي مد نظر قرار گيرد تا عرضه در بازار بهصورت شفاف و واقعي صورت گيرد و بيمهگذار دچار سردرگمي نشود.
مصدق يادآور شد: شوراي عالي بيمه تاكنون قيمتها را در سطح پاييني تعيين و به شركتها ابلاغ ميكرد و اين خود سبب بروز مشكلاتي براي شركتهاي بيمه ميشد.
او افزود: بيمهگران بايد از توان فني و كارشناسي بالايي برخوردار باشند تا بتوانند قيمت واقعي خدمات بيمهاي را محاسبه كنند، چرا كه اگر قيمت بالاتر از قيمت واقعي محاسبه شود از بازار رقابتي كنار خواهند رفت و اگر پايينتر از قيمت واقعي باشد در پرداخت خسارت و ايفاي تعهدات به مشكل بر خواهند خورد.
حذف يكباره تعرفه
در حالي كه بسياري از مديران و كارشناسان صنعت بيمه به ويژه بيمه مركزي ايران بر حذف تدريجي تعرفه اتفاقنظر داشته و اعتقاد دارند حذف يكباره بازار بيمه را تبديل به بازاري بدون قانون و بدون ضابطه خواهد كرد كه نتيجه آن ورشكستگي شركتهاي بيمه كوچكتر و از همه مهمتر از بين رفتن اعتماد مردم به صنعت بيمه خواهد بود.
گروهي اعتقاد دارند بيمهگري تعاريف خاص خود را دارد و بيمه مركزي با حذف نظام تعرفه و آزادسازي موجب نجات صنعت بيمه خواهد شد.
اين گروه معتقدند هرچه بيشتر در نظام تعرفهاي كه تنها در ايران اجرا ميشود بيمهگران فعاليت كنند، صنعت بيمه با مشكلات بيشتري روبهرو خواهد شد.
آنها اعتقاد دارند خرد جمعي اشتباه نميكند و خرد جمعي در دنيا بر حذف نظام تعرفه معتقد بود و اجرا كرد.
اين در حالي است كه گروه مخالف حذف يكباره نظام تعرفه ميگويند، كشورهاي ديگر نيز متناسب با سياستهاي خاص خود تعرفه را حذف كردند و به موازات آن اختيارات شركتهاي بيمه براي ارزيابي و ارائه نرخ و شرايط متناسب با ريسكها افزايش يافت.
سخن آخر
حذف نظام تعرفه و استقرار نظام مالي در صنعت بيمه كشورمان قصهاي است كه از سالها پيش آغاز شده و بدون ترديد تا سالها بعد ادامه دارد.
اما آنچه بايد مد نظر قرار گيرد انتقال دانش روز دنيا و ارتقاي بدنه كارشناسي شركتهاي بيمه و اجراي درست مديريت ريسك در صنعت بيمه كشورمان است. شركتهايي كه توان كارشناسي و آكچوئر ندارند خودشان به سهامداران لطف كرده و وارد برنامه آزادسازي به بهانه كسب پرتفوي زودگذر نشوند.


